در ماههای اخیر بازار جهانی مواد اولیه غذایی با موج جدیدی از افزایش قیمت مواجه شده است. بسیاری از واردکنندگان، تولیدکنندگان و فعالان صنایع غذایی گزارش کردهاند که برخی مواد اولیه طی چند ماه چندین بار افزایش قیمت را تجربه کردهاند و در بعضی موارد تامینکنندگان حتی در یک روز چند نرخ متفاوت اعلام میکنند. این شرایط باعث شده مدیریت خرید و تامین مواد اولیه بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کند.
در این مقاله مهمترین مواد اولیه غذایی و افزودنیهایی را بررسی میکنیم که در سال ۱۴۰۵ بیشترین رشد قیمت را تجربه کردهاند و همچنان در فهرست مواد پرریسک برای واردات قرار دارند.
چرا قیمت مواد اولیه غذایی افزایش پیدا کرده است؟
چند عامل اصلی در افزایش قیمت مواد اولیه غذایی نقش داشتهاند:
- افزایش قیمت انرژی و نفت در بازارهای جهانی
- افزایش هزینه حملونقل بینالمللی
- محدودیتهای تولید در برخی کشورها
- کاهش موجودی انبار تولیدکنندگان
- رشد تقاضا در صنایع غذایی و نوشیدنی
- افزایش هزینه مواد اولیه پتروشیمی و شیمیایی مورد استفاده در تولید افزودنیها
بسیاری از تولیدکنندگان چینی و آسیایی به دلیل نوسانات شدید مواد اولیه، قیمت محصولات خود را چندین بار در ماه اصلاح کردهاند.
تحلیل تخصصی بازار مواد اولیه غذایی در سال ۱۴۰۵
بررسی بازار جهانی نشان میدهد که برخلاف سالهای گذشته، افزایش قیمت مواد اولیه غذایی تنها ناشی از رشد تقاضا نیست. در سال ۱۴۰۵ چند عامل به صورت همزمان باعث ایجاد فشار بر زنجیره تأمین شدهاند:
- افزایش هزینه انرژی و سوخت
- رشد هزینه حملونقل دریایی
- نوسانات نرخ ارز در کشورهای واردکننده
- محدودیتهای صادراتی برخی کشورها
- رشد مصرف محصولات فرآوری شده و آماده مصرف
- افزایش تقاضا برای محصولات Clean Label و گیاهی
به همین دلیل بسیاری از مواد اولیه غذایی حتی در شرایطی که عرضه کافی دارند نیز با افزایش قیمت مواجه شدهاند.
۵ گروهی که بیشترین رشد قیمت را تجربه کردهاند
۱- هیدروکلوئیدها و صمغهای غذایی
این گروه در سالهای اخیر به یکی از استراتژیکترین بخشهای بازار تبدیل شده است. رشد مصرف محصولات گیاهی، نوشیدنیهای پروتئینی، دسرها و سسها باعث افزایش تقاضا برای این مواد شده است.
مهمترین مواد این گروه:
- زانتان گام
- پکتین
- کاراگینان
- آلژینات سدیم
- گوارگام
- ژلان گام
- صمغ عربی
برخی تحلیلگران معتقدند تقاضا برای زانتان گام و سایر هیدروکلوئیدها همچنان در مسیر رشد قرار دارد و این موضوع میتواند بر قیمتها اثرگذار باشد.
۲- اسیدها و تنظیمکنندههای اسیدیته
اسیدهای غذایی از پرمصرفترین افزودنیهای صنایع نوشیدنی، لبنیات، کنسرو، سس و فرآوردههای گوشتی هستند.
مواد مهم این گروه:
- اسید سیتریک
- اسید لاکتیک
- اسید مالیک
- اسید فسفریک
- سدیم سیترات
- تری سدیم سیترات
اسید سیتریک طی ماههای اخیر چندین مرحله افزایش قیمت را تجربه کرده و همچنان یکی از پرنوسانترین مواد اولیه غذایی محسوب میشود.
۳- نگهدارندههای غذایی
انواع نگهدارندههای غذایی تقریباً در تمامی صنایع غذایی کاربرد دارند و هرگونه تغییر قیمت در این گروه میتواند بر هزینه تمام شده محصولات اثر مستقیم بگذارد.
مهمترین مواد:
- پتاسیم سوربات
- سدیم بنزوات
- کلسیم پروپیونات
- سدیم پروپیونات
- ناتامایسین
۴- پروتئینها و مشتقات لبنی
افزایش مصرف محصولات ورزشی و پروتئینی باعث شده این گروه یکی از جذابترین بازارهای مواد اولیه غذایی باشد.
مواد مهم:
- WPC
- WPI
- کازئینات سدیم
- کازئینات کلسیم
- ژلاتین
۵- شیرینکنندهها
رشد مصرف محصولات بدون شکر باعث افزایش مصرف شیرینکنندههای کمکالری شده است.
مهمترین مواد:
- سوکرالوز
- آسپارتام
- آسه سولفام K
- اریتریتول
- سوربیتول
کدام مواد اولیه احتمال افزایش قیمت بیشتری دارند؟
بر اساس روند فعلی بازار جهانی، واردکنندگان باید روی این گروهها توجه ویژهای داشته باشند:
- پکتین
- صمغ عربی
- ژلاتین
- پروتئین آب پنیر
- زانتان گام
- کاراگینان
- ویتامین C
- کافئین
- کاکائو
این مواد معمولاً نخستین محصولاتی هستند که در زمان اختلال زنجیره تأمین با کمبود و افزایش قیمت مواجه میشوند.
50 ماده اولیه غذایی با بیشترین افزایش قیمت در سال ۱۴۰۵
| رتبه | ماده اولیه | افزایش تقریبی |
|---|---|---|
| 1 | پودر کاکائو | 70 تا 150 درصد |
| 2 | پکتین | 40 تا 90 درصد |
| 3 | صمغ عربی | 40 تا 80 درصد |
| 4 | ژلاتین خوراکی | 30 تا 60 درصد |
| 5 | سوکرالوز | 25 تا 55 درصد |
| 6 | کاراگینان | 20 تا 50 درصد |
| 7 | ویتامین C | 20 تا 45 درصد |
| 8 | زانتان گام | 15 تا 40 درصد |
| 9 | پتاسیم سوربات | 15 تا 35 درصد |
| 10 | سدیم بنزوات | 10 تا 30 درصد |
| 11 | اسید سیتریک | 10 تا 25 درصد |
| 12 | کافئین | 10 تا 25 درصد |
| 13 | لسیتین سویا | 10 تا 25 درصد |
| 14 | گوارگام | 10 تا 25 درصد |
| 15 | CMC | 10 تا 20 درصد |
| 16 | آلژینات سدیم | 10 تا 20 درصد |
| 17 | مونو دی گلیسرید | 8 تا 20 درصد |
| 18 | DATEM | 8 تا 20 درصد |
| 19 | SSL | 8 تا 20 درصد |
| 20 | دی سدیم فسفات | 8 تا 20 درصد |
| 21 | تری سدیم فسفات | 8 تا 20 درصد |
| 22 | STPP Food Grade | 8 تا 20 درصد |
| 23 | SAPP | 8 تا 20 درصد |
| 24 | MCP | 8 تا 18 درصد |
| 25 | DCP | 8 تا 18 درصد |
| 26 | پروپیونات کلسیم | 8 تا 18 درصد |
| 27 | پروپیونات سدیم | 8 تا 18 درصد |
| 28 | سوربیتول | 8 تا 18 درصد |
| 29 | مالتودکسترین | 8 تا 18 درصد |
| 30 | اینولین | 8 تا 18 درصد |
| 31 | اریتریتول | 8 تا 18 درصد |
| 32 | آسپارتام | 8 تا 15 درصد |
| 33 | آسه سولفام K | 8 تا 15 درصد |
| 34 | دکستروز | 8 تا 15 درصد |
| 35 | گلوکز مایع | 8 تا 15 درصد |
| 36 | نشاسته اصلاح شده | 8 تا 15 درصد |
| 37 | پروتئین آب پنیر WPC | 15 تا 30 درصد |
| 38 | پروتئین آب پنیر WPI | 15 تا 35 درصد |
| 39 | کازئینات سدیم | 10 تا 25 درصد |
| 40 | کازئینات کلسیم | 10 تا 25 درصد |
| 41 | بتاکاروتن | 10 تا 20 درصد |
| 42 | تارترازین | 8 تا 15 درصد |
| 43 | سانست یلو | 8 تا 15 درصد |
| 44 | آلورا رد | 8 تا 15 درصد |
| 45 | سیلیکون دی اکسید | 5 تا 15 درصد |
| 46 | دی اکسید تیتانیوم صنعتی غذایی | 5 تا 15 درصد |
| 47 | گلیسرول | 5 تا 15 درصد |
| 48 | اسید لاکتیک | 5 تا 15 درصد |
| 49 | سدیم لاکتات | 5 تا 15 درصد |
| 50 | کلسیم لاکتات | 5 تا 15 درصد |
کدام مواد اولیه همچنان در مسیر افزایش قیمت هستند؟
بررسی روند بازار جهانی نشان میدهد که چند گروه محصول همچنان تحت فشار افزایش قیمت قرار دارند:
1. هیدروکلوئیدها و صمغهای غذایی
صمغ های خوراکی مثل زانتان گام، پکتین، گوارگام، آلژینات و کاراگینان به دلیل رشد مصرف در محصولات گیاهی، نوشیدنیها و محصولات Clean Label همچنان جزو مواد پرریسک بازار محسوب میشوند.
2. کاکائو و مشتقات آن
بازار جهانی کاکائو با کمبود عرضه روبهرو شده است و بسیاری از تحلیلگران معتقدند قیمت پودر کاکائو و مشتقات آن در سطوح بالایی باقی خواهد ماند.
3. اسیدها و نگهدارندههای غذایی
اسید های غذایی مانند اسید سیتریک، پتاسیم سوربات و سدیم بنزوات همچنان تحت تاثیر افزایش هزینههای تولید و انرژی قرار دارند.
4. فسفاتهای غذایی
انواع فسفاتهای مورد استفاده در صنایع گوشت، لبنیات و بیکری طی ماههای اخیر با افزایش هزینه تولید و محدودیت عرضه مواجه بودهاند.
راهکار واردکنندگان برای مقابله با افزایش قیمت مواد اولیه
شرکتهای موفق معمولاً چند استراتژی را همزمان اجرا میکنند:
خرید پلهای
به جای خرید یکباره، سفارشها در چند مرحله انجام میشود تا ریسک نوسانات کاهش یابد.
ایجاد سبد تأمینکنندگان
وابستگی به یک کارخانه یا یک کشور میتواند ریسک بزرگی ایجاد کند.
مدیریت موجودی استراتژیک
برای مواد پرریسک، نگهداری موجودی ۳ تا ۶ ماهه میتواند از افزایش ناگهانی هزینهها جلوگیری کند.
رصد مداوم بازار
تغییرات قیمت مواد اولیه غذایی معمولاً چند هفته زودتر از طریق بازار چین و کارخانههای تولیدکننده قابل مشاهده است.
جمعبندی نهایی
بازار مواد اولیه غذایی در سال ۱۴۰۵ یکی از پرنوسانترین دورههای خود را تجربه میکند. در این میان هیدروکلوئیدها، پروتئینهای تخصصی، کاکائو، اسید سیتریک، شیرینکنندهها و نگهدارندههای غذایی بیشترین توجه فعالان بازار را به خود جلب کردهاند. برای واردکنندگان و تولیدکنندگان، مزیت رقابتی آینده نه صرفاً فروش، بلکه توانایی پیشبینی بازار و تأمین بهموقع مواد اولیه خواهد بود.
