مواد نگهدارنده کنسرو
این روزها به خاطر حساسیتها در مورد استفاده از ماده های غذایی سؤالی که برای بیش تر مردم و در بیش تر سایتها مطرح میشود این است که آیا در کنسروها مواد نگهدارند وجود دارد یا خیر، درباره همین مسئله برای رسیدن به پاسخی درست و صحیح این مقاله را تهیه کردهایم تا به جواب این که مواد نگهدارنده کنسرو وجود دارند یا خیر برسیم. با ما همراه باشید
بیش تر مردم علاقه ای به خوردن غذاهای کنسروی ندارند و از خوردن غذاهای کنسروی دوری می کنند، چرا که بر این باور هستند که چنین ماده های غذایی دارای ماده های نگهدارنده مصنوعی مختلف هستند و بسیاری از این ماده های افزودنی برای سلامتی زیان بار و خطرناک است. پروسه و روند نگهداری محصولاتی که به طور کنسرو تهیه می شوند در کارخانه های تولید کنسرو از اضافه کردن مواد نگهدارنده کنسرو تهیه نمی شود بلکه از راه های مخصوصی برای پردازش گرمایی کنسرو استفاده می کنند که در حالت معمول این پردازش گرمایی در دماهایی نزدیک 115 الی 130 درجه سانتی گراد انجام می پذیرد. این روند باعث از بین رفتن همه میکرو ارگانیسمهای مضر و زیان آور می شود که در غیر این صورت می تواند باعث خراب شدن به موقع غذا شود.
کنسرو کردن یک روش دیرینه و قدیمی
در طول تاریخ همیشه انسان ها سعی می کردند روشی برای تازه و سالم نگه داشتن ماده های غذایی فاسد شدنی پیدا کنند.تا ابتدای شروع قرن نوزدهم تنها روشی که برای تازه نگه داشتن این غذاها وجود داشت روش های خشک کردن، نمک و ترشی کردن ماده های غذایی بود، اما درست است که این روشها باعث حفظ و نگهداری ماده های غذایی می شدند، اما در عین حال روی مزه، ساختار و بافت ماده های غذایی و ارزش غذایی آن ها تاثیر میگذاشتند.
اگرچه زمانی که سرآشپز فرانسوی، نیکولاس اپرت، تکنیک انقلابی و جدید تولید بطری را ایجاد کرد تمامی این روش های دستخوش تغییرات شدند، این آشپز فرانسوی فهمید که با قرار دادن ماده غذایی داخل یک بطری بسته و مهر و موم شده و بعد از آن جوشاندن این ماده های غذایی می توان آن ها را تا مدت نامحدودی در همان شرایط اولیه حفظ و نگهداری کرد. بعد از منتشر شدن اولیه این روش آشپز فرانسوی دیگران نیز شروع به استفاده از روش ایجادی اپرت کردند تنها با این تفاوت که به جای بطری از قوطی های حلبی استفاده می کردند.
چگونگی ساخت ماده های غذایی کنسرو شده
برای اینکه این سوال را جواب دهیم بهتر است شما را به طور کامل با نحوه آماده کردن و بسته بندی کردن غذاهای کنسروی و آماده آشنا کنیم. زمانی که یک ماده غذایی را در معرض پردازش گرمایشی قرار می دهند، در شرایط خلأ در قوطی کنسرو بسته بندی و مهر و موم می شود و داخل قوطی کنسرو با یک لایه محافظتی می پوشانند که این کار باعث می شود محتوای داخلی قوطی کنسرو بدون اضافه کردن مواد نگهدارنده کنسرو یا ماده های افزودنی دیگر برای مدت زمان طولانی سالم و دست نخورده باقی بماند. این پروسه کنسرو سازی، باعث می شود غذا تا چند سال متوالی در دمای اتاق سالم و صحیح باقی بماند به طوری که تاثیر مهمی روی کیفیت غذای داخل کنسرو ایجاد نشود و کیفیت اولیه مواد داخلی کنسرو برای سال های نسبتا طولانی حفظ شود.
مواد نگهدارنده چیست؟
به روش ها و موادی که باعث می شود یک نوع ماده غذایی خاص تا مدت زمان بیشتری حفظ شده و طول عمر بیشتری داشته باشد و به وسیله عوامل خارجی یا فاکتورهایی مانند فاکتوری یا کپک فاسد نشوند مواد نگهدارنده می گویند. برای اینکه یک ماده غذایی را تا مدت زمان طولانی تری نگهداری کنیم روش های متنوع سنتی و صنعتی زیادی وجود دارد. برای مثال در روش های سنتی ماده غذایی مورد نظر را خشک می کنند یا آن را در آب نمک نگه می دارند و یا آن را به صورت ترشی نگه داشته یا آن را در معرض حرارت بالایی قرار می دهند.
در غذاهایی که در کارخانه تولید می شود نیز از روش های حرارت دهی زیاد به ماده های غذایی استفاده می شود، اما ممکن است در بعضی از ماده های غذایی از مواد نگهدارنده شیمیایی برای ماندگاری بالا استفاده می کنند برای مثال در بیش تر آبمیوه های تولید شده در کارخانه ها مقداری از مواد نگهدارنده استفاده می شود، در مورد این که این ماده ها می توانند خطرناک باشند یا نه بحث های زیادی انجام شده است اما بیشتر آن ها هنوز به صورت قطعی ثابت نشده است و احتمال می رود این ماده ها برای بیشتر مردم بی ضرر و ایمن باشند.
آیا در کنسروها مواد نگهدارنده وجود دارد؟
افرادی که در این حیطه فعالیت می کنند و اهل فن هستند از این واقعیت باخبر هستند که هنگامی که ماده غذایی در داخل قوطی کنسرو قرار می گیرد به علت روند حرارتی پخته که تحت آن قرار می گیرند تمامی میکروارگانیسم های آن از بین رفته و کاملا استریل می شوند و به علت این که بسته بندی کنسروها به نوعی است که امکان وارد شدن هرگونه عامل خارجی مانند میکروب ها به داخل آن وجود ندارد و این احتمال به صفر می رسد به همین خاطر برای بالا بردن ماندگاری و عمر مفید ماده های غذایی کنسرو شده دیگر احتیاجی به مواد نگهدارنده کنسرو و انواع آن نیست. به همین علت تمامی کنسروها دارای پروانه بهداشت ساخت از سازمان غذا و دارو هستند و با نظارت مسئول فنی تولید و عرضه می شود و ترکیب و فرمول آن ها در موقع گرفتن پروانه مورد بررسی قرار می گیرد می توان گفت کنسروها هرگونه مواد نگهدارنده شیمیایی را ندارند.
با این وجود در مقیاس صنعتی برای نگهداری طولانی مدت تر بمحصولات کنسروی معمولاً از سه نوع نگهدارنده شیمیایی مانند: بنزوات ها (مثل بنزوات سدیم)، نیتریت ها (مانند نیتریت سدیم)، سولفیت ها(مثل متابی سولفیت سدیم) استفاده می کنند.
کنسرو کردن چطور بر روی ماده های مغذی اثر می گذارد؟
بیشتر افراد تصور می کنند ماده های غذایی کنسرو شده در مقایسه با غذاهای تازه یا یخ زده از ویتامین و ماده های مغذی کمی برخوردار هستند، اما تحقیقات حاکی از آن است که این نظر نمی تواند همیشه درست باشد، در اصل کنسرو می تواند بیشتر ماده های مغذی غذایی را حفظ کند برای مثال پروتئین ها، کربوهیدرات ها و چربی ها در پروسه کنسرو سازی به طور کامل حفظ می شوند همچنین بیش تر ماده های معدنی و ویتامین های از نوع محلول در چربی مانند ویتامین های A، D،E، و K نیز در این پروسه حفظ می شوند. فقط ممکن است مقداری از ویتامین های C و B در این پروسه آسیب ببینند دلیل آن هم روند حرارتی بالا در ساخت کنسرو است.
سوالات متداول
مواد نگهدارنده کنسرو لوبیا چیست
کنسرو لوبیا معمولاً شامل مواد نگهدارنده طبیعی مانند نمک و اسیدهای آلی (مثل اسید سیتریک) است. برخی برندها ممکن است از نگهدارندههای شیمیایی مانند سوربات پتاسیم یا بنزوات سدیم نیز استفاده کنند، اما محصولات طبیعی و بدون نگهدارنده نیز در بازار موجود هستند.
مواد نگهدارنده کمپوت چیست
در تولید کمپوت، اسید سیتریک و ویتامین C (به عنوان آنتیاکسیدان طبیعی) به طور شایع استفاده میشوند. برخی برندها ممکن است از نگهدارندههایی مانند سوربات پتاسیم برای افزایش عمر ماندگاری محصول استفاده کنند.
مواد نگهدارنده تن ماهی چیست
تن ماهی معمولاً با استفاده از نمک و روغن گیاهی (مانند روغن کانولا یا روغن زیتون) حفظ میشود. در برخی محصولات، از نگهدارندههایی مانند اسید بنزوئیک، بنزوات سدیم یا نیتریت سدیم برای جلوگیری از رشد باکتریها استفاده میشود.
آیا کنسرو لوبیا نگهدارنده داره؟
بله، بسیاری از کنسروهای لوبیا حاوی مواد نگهدارنده هستند، اما نوع این مواد به برند و فرآیند تولید بستگی دارد. برخی برندها از نگهدارندههای طبیعی مانند نمک و اسید سیتریک استفاده میکنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است از نگهدارندههای شیمیایی مانند سوربات پتاسیم استفاده کنند. برای اطمینان، به برچسب محصول مراجعه کنید.
8 نظر در “مواد نگهدارنده کنسرو”
روزه شک دار چرا دوستان
حذف کلیه مواد غذایی بسته بندی شده.
همینجوریشم کشاورزان و دامداران با کلی سم و هورمون مواد غذایی اولیه رو تولید میکنن ،حالا نگهدارنده هم اضافه بشه یا حالا هر چیزه دیگه نور الانور میشه ، مستقیم تنگ قبرستان.
غذای اماده مساوی با مرگ تدریجی
نگرانی شما درباره سلامت مواد غذایی کاملاً قابل درک هست و اتفاقاً دغدغه بسیاری از کارشناسان حوزه غذا هم هست. اما اجازه بدید چند نکته علمی و مهم رو روشن کنیم:
اولاً، همه مواد نگهدارنده خطرناک نیستند. بسیاری از این ترکیبات (مثل اسید آسکوربیک یا اسید سیتریک) به طور طبیعی در میوهها و سبزیجات وجود دارند و در دوزهای کنترلشده توسط سازمانهای معتبر جهانی مثل FDA و EFSA تأیید شدهاند.
ثانیاً، کنسرو کردن یکی از قدیمیترین روشهای ایمنسازی غذاست. بدون مواد نگهدارنده یا فرآیندهای حرارتی دقیق، خطر رشد باکتریهای کشنده مثل کلستریدیوم بوتولینوم بالا میره. یعنی اگر کنسرو بدون مواد نگهدارنده و شرایط استاندارد تهیه بشه، اتفاقاً خطرناکتر از مصرفش هست.
ثالثاً، تولید صنعتی الزاماً مساوی با سم یا هورمون نیست. بسیاری از کارخانههای معتبر از مواد اولیهای با گواهی سلامت، بدون هورمون و در شرایط کنترلشده استفاده میکنن.
در نهایت، مهمترین نکته انتخاب آگاهانه و مطالعه برچسب محصولاته. حذف کامل مواد بستهبندیشده ممکنه عملی نباشه، ولی انتخاب برندهای معتبر و بررسی ترکیبات کاملاً ممکنه و به سلامت کمک میکنه.
اگر تمایل دارید، مقاله تخصصی ما در مورد «انواع مواد نگهدارنده مجاز و نحوه عملکرد اونها» میتونه اطلاعات دقیقی ارائه بده.
در برخی لیبلهای محصولات کنسروی نوشته شده “بدون مواد نگهدارنده”، ولی در لیست ترکیبات اسید سیتریک وجود داره. آیا این تناقض نیست؟ چون اسید سیتریک هم خاصیت نگهدارندگی داره.
اسید سیتریک گرچه میتونه به عنوان نگهدارنده بهصورت غیرمستقیم عمل کنه، اما در واقع یک تنظیمکننده pH و آنتیاکسیدان طبیعی محسوب میشه. از نظر مقررات سازمان غذا و دارو، افزودنیهایی مثل اسید سیتریک یا ویتامین C که در دسته مواد GRAS (بهطور کلی ایمن) طبقهبندی میشن و عملکرد نگهدارنده مستقیم ندارن، در گروه نگهدارندههای شیمیایی محسوب نمیشن. بنابراین درج “بدون نگهدارنده شیمیایی” در چنین مواردی قانونی و صحیح هست.
با توجه به اینکه برخی کنسروها حاوی ترکیباتی مثل بنزوات سدیم هستند، آیا این ماده پس از حرارتدهی در فرآیند کنسروسازی همچنان فعال باقی میمونه یا تخریب میشه؟ چون شنیدم بعضی نگهدارندهها در دمای بالا غیرفعال میشن.
سؤال بسیار دقیقی مطرح کردید. بنزوات سدیم در شرایط اسیدی و دمای معمول پایداره، اما وقتی حرارتهای بالا مثل اتوکلاو (بین ۱۱۵ تا ۱۲۱ درجه سانتیگراد) به کار میره، بخشی از فعالیت ضد میکروبی اون کاهش پیدا میکنه. با این حال، اگر pH محصول پایین باشه (زیر ۴.۵)، بنزوات سدیم همچنان تا حدی مؤثر باقی میمونه. به همین دلیل استفاده از اون بیشتر در محصولات با اسیدیته بالا مانند سسها، کمپوتها و ترشیها رایجتره، نه در کنسروهای گوشت یا سبزیجات کماسید.
همش حرف الکی هست من ۴ سال در یک کارخانه تولید کنسرو غیر گوشتی کار کردم ودر تمام مدت تولید از ماده نگهدارنده در سس محصولاتشان استفاده میکردند نحوه اضافه کردنش هم این بود که با یک وزن مشخص برای ۶۰۰ لیتر سس بهش اضافه میکردن
سلام وقت شما بخیر و ممنون از مشارکتتون در بحث. واقعیت اینه که صحبت شما درباره استفاده از نگهدارندهها در برخی فرمولهای سس کنسرو شده در برخی کارخانهها درسته و این موضوع بسته به نوع محصول، شرایط تولید، نوع بستهبندی، مدت ماندگاری مورد انتظار و مجوزهای صادره میتونه متفاوت باشه. مقالهای که ارائه شده درباره فرآیند استاندارد کنسروسازی صحبت میکنه که اصولاً بر پایه استریلیزاسیون حرارتی بدون نیاز به نگهدارنده شیمیایی هست. اما این به معنی نفی کامل استفاده از نگهدارندهها در محصولات ترکیبی مانند سسها یا کمپوتها نیست. در عمل، برخی تولیدکنندگان مجاز، طبق ضوابط مشخص سازمان غذا و دارو و در محدوده غلظتهای ایمن، از نگهدارندههایی مانند بنزوات سدیم یا سوربات پتاسیم استفاده میکنن. پس استفاده از نگهدارنده الزامی نیست، اما در برخی محصولات خاص میتونه مجاز و کاربردی باشه.